Instrukcja likwidacji szkód NNW

KLASA IV

Wymagania edukacyjne

W oparciu o: M. Derlukiewicz, program nauczania ogólnego języka polskiego w klasach IV-VI szkoły podstawowej „Czytać, myśleć, uczestniczyć” zintegrowany z serią „Słowa na start!” wydawnictwa Nowa Era

Osiągnięcia ucznia:

I.    Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji.
Czytanie i słuchanie
1) sprawnie czyta teksty głośno i cicho;
2) określa temat i główną myśl tekstu;
3) identyfikuje nadawcę i odbiorcę wypowiedzi (autora, narratora, czytelnika, słuchacza);
4) identyfikuje wypowiedź jako tekst informacyjny, literacki, reklamowy;
5) rozpoznaje formy gatunkowe (zaproszenie, życzenia i gratulacje, zawiadomienie i ogłoszenie, przepis);
6) odróżnia zawarte w tekście informacje ważne od informacji drugorzędnych;
7) wyszukuje w tekście informacje wyrażone wprost i pośrednio (ukryte);
8) rozumie dosłowne i przenośne znaczenie wyrazów w wypowiedzi;
9) wyciąga wnioski wynikające z przesłanek zawartych w tekście (w tym rozpoznaje w nim prawdę lub fałsz);
10) dostrzega relacje między częściami składowymi wypowiedzi (tytuł, wstęp, rozwinięcie, zakończenie, akapity).
Samokształcenie i docieranie do informacji.
Uczeń korzysta z informacji zawartych w: encyklopedii, słowniku ortograficznym, słowniku języka polskiego, słowniku wyrazów bliskoznacznych.

Świadomość językowa
1) rozpoznaje podstawowe funkcje składniowe wyrazów użytych w wypowiedziach (podmiot, orzeczenie, określenia);
2) rozpoznaje w tekście zdania pojedyncze nierozwinięte i rozwinięte, pojedyncze i złożone, równoważniki zdań – i rozumie ich funkcje;
3) rozpoznaje w wypowiedziach podstawowe części mowy (rzeczownik, czasownik, przymiotnik, przysłówek, przyimek, spójnik) i wskazuje różnice między nimi;
4) rozpoznaje w tekście formy przypadków, liczb, osób, czasów i rodzajów gramatycznych – rozumie ich funkcje w wypowiedzi;
5) rozpoznaje znaczenie niewerbalnych środków komunikowania się (gest, wyraz twarzy, mimika, postawa ciała).
II.    Analiza i interpretacja tekstów kultury.
           
1) nazywa swoje reakcje czytelnicze (np. wrażenia, emocje);
2) konfrontuje sytuację bohaterów z własnymi doświadczeniami;
3) wyraża swój stosunek do postaci.
4) dostrzega swoistość artystyczną dzieła;
5) odróżnia fikcję literacką od rzeczywistości, realizm od fantastyki;
6) rozpoznaje w tekście literackim: porównanie, przenośnię, epitet, wyraz dźwiękonaśladowczy i objaśnia ich role;
7) rozpoznaje: wers, zwrotkę (strofę), rym, rytm, refren; odróżnia wiersz rymowany i nierymowany (biały);
8) wyodrębnia elementy składające się na widowisko teatralne (gra aktorska, reżyseria, dekoracja, charakteryzacja, kostiumy, rekwizyty);
9) wyodrębnia elementy dzieła filmowego i telewizyjnego (scenariusz, reżyseria, ujęcie, gra aktorska);
10) wskazuje cechy charakterystyczne przekazów audiowizualnych (filmu, programu informacyjnego, programu rozrywkowego), potrafi nazwać ich tworzywo (ruchome obrazy, warstwa dźwiękowa);
11) omawia akcję, wyodrębnia wątki i wydarzenia;
12) charakteryzuje i ocenia bohaterów;
13) rozpoznaje:: opowiadanie, baśń, legendę, mit, wiersz, przysłowie, komiks.
14) odbiera teksty kultury na poziomie dosłownym i przenośnym;
15) samodzielnie formułuje przesłanie baśni.
Uczeń odczytuje wartości pozytywne i ich przeciwieństwa wpisane w teksty kultury (np. przyjaźń – wrogość, miłość – nienawiść, prawda – kłamstwo, wierność – zdrada).

III.    Tworzenie wypowiedzi.
Mówienie i pisanie.
1) tworzy spójne teksty na tematy poruszane na zajęciach – związane z otaczającą rzeczywistością i poznanymi tekstami kultury;
2) dostosowuje sposób wyrażania się do sytuacji komunikacyjnej oraz do zamierzonego celu;
3) formułuje pytania do tekstu;
4) świadomie posługuje się różnymi formami językowymi oraz (w wypowiedzi ustnej) mimiką, gestykulacją, postawą ciała;
5) tworzy wypowiedzi pisemne w następujących formach gatunkowych: opowiadanie z dialogiem (twórcze i odtwórcze), pamiętnik i dziennik (pisane z perspektywy bohatera literackiego lub własnej), opis postaci, przedmiotu, krajobrazu, ogłoszenie, zaproszenie, życzenia, list, notatka, sprawozdanie ;
6) stosuje w wypowiedzi pisemnej odpowiednią kompozycję i układ graficzny zgodny z wymogami danej formy gatunkowej (w tym wydziela akapity);
7) sporządza plan odtwórczy wypowiedzi (ramowy i szczegółowy);
8) uczestnicząc w rozmowie, słucha z uwagą wypowiedzi innych, mówi na temat; prezentuje własne zdanie i uzasadnia je;
9) czytając głośno, wyraziście, przekazuje intencję tekstu, właściwie akcentuje wyrazy, wprowadza pauzę, stosuje odpowiednią intonację;
10) recytuje teksty poetyckie oraz fragmenty prozy, podejmując próbę ich głosowej interpretacji.

Świadomość językowa
1) rozróżnia i poprawnie zapisuje zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące;
2) przekształca zdania złożone w pojedyncze i odwrotnie, a także zdania w równoważniki zdań i odwrotnie;
3) stosuje poprawne formy gramatyczne wyrazów odmiennych;
4) pisze poprawnie pod względem ortograficznym, w tym w razie potrzeby wykorzystuje wiedzę o:
a) wymianie głosek w wyrazach pokrewnych oraz w tematach fleksyjnych wyrazów odmiennych,
b) różnicach w wymowie i pisowni samogłosek ustnych i nosowych, spółgłosek twardych i miękkich, dźwięcznych i bezdźwięcznych,
c) zapisie „nie" z rzeczownikami, przymiotnikami i czasownikami,
d) sposobach pisania nazw własnych i nazw pospolitych;
6) poprawnie używa znaków interpunkcyjnych: kropki, przecinka, znaku zapytania, cudzysłowu, dwukropka, nawiasu, znaku wykrzyknika;
7) operuje słownictwem z określonych kręgów tematycznych (na tym etapie skoncentrowanym przede wszystkim wokół tematów: dom, rodzina, szkoła i nauka, środowisko przyrodnicze i społeczne).

Kryteria na poszczególne oceny
Ocena końcowa jest wypadkową ocen cząstkowych, które uczeń otrzyma w ciągu roku szkolnego.

Ocena celująca
Uczeń:
•    opanował umiejętności zapisane w podstawie programowej,
•    samodzielnie rozwiązuje problemy i ćwiczenia o dużym stopniu trudności,
•    czyta ze zrozumieniem teksty kultury przewidziane w programie, potrafi analizować i interpretować je w sposób pogłębiony i wnikliwy, posługując się terminologią z podstawy programowej,
•    posługuje się bogatym i różnorodnym słownictwem oraz poprawnym językiem zarówno w mowie, jak i w piśmie,
•    aktywnie uczestniczy w lekcjach (pełni funkcję asystenta nauczyciela) i zajęciach pozalekcyjnych,
•    z powodzeniem bierze udział w konkursach tematycznie związanych z językiem polskim,
•    tworzy wypowiedzi pisemne zgodnie z wyznacznikami gatunkowymi, poprawne
pod względem kompozycji, spójności wypowiedzi, językowym, ortograficznym
i interpunkcyjnym,
•    odznacza się samodzielnością i dojrzałością sądów,
•    wzorowo wykonuje prace domowe i zadania dodatkowe,
•    współpracuje w zespole, często odgrywając rolę lidera,
•    wykorzystuje wiedzę, umiejętności i zdolności twórcze (kreatywność) przy odbiorze i analizie tekstów oraz tworzeniu wypowiedzi.

Ocena bardzo dobra
Uczeń:
•    opanował umiejętności zapisane w podstawie programowej,
•    samodzielnie rozwiązuje problemy i ćwiczenia o znacznym stopniu trudności,
•    czyta ze zrozumieniem teksty kultury przewidziane w programie, potrafi analizować je samodzielnie, podejmuje próby interpretacji,
•    posługuje się bogatym słownictwem i poprawnym językiem zarówno w mowie, jak i w piśmie,
•    aktywnie uczestniczy w lekcjach i zajęciach pozalekcyjnych,
•    bierze udział w konkursach tematycznie związanych z językiem polskim,
•    tworzy wypowiedzi pisemne zgodnie z wyznacznikami gatunkowymi, w większości poprawne pod względem kompozycji, spójności wypowiedzi, językowym, ortograficznym i interpunkcyjnym,
•    aktywnie uczestniczy w lekcjach,
•    wykonuje prace domowe, często angażuje się w zadania dodatkowe.

Ocena dobra
Uczeń:
•    w większości opanował umiejętności zapisane w podstawie programowej,
•    samodzielnie rozwiązuje zadania o niewielkim lub średnim stopniu trudności, a z pomocą nauczyciela – trudne,
•    czyta ze zrozumieniem teksty kultury przewidziane w programie, samodzielnie odnajduje w nich informacje,
•    w wypowiedziach ustnych i pisemnych popełnia niewiele błędów językowych, ortograficznych i stylistycznych,
•    bierze czynny udział w lekcji,
•    wykonuje prace domowe, czasem także nieobowiązkowe.

Ocena dostateczna
Uczeń:
•    częściowo opanował umiejętności zapisane w podstawie programowej,
•    samodzielnie wykonuje tylko zadania łatwe; trudniejsze problemy i ćwiczenia rozwiązuje przy pomocy nauczyciela,
•    odnajduje w tekście informacje podane wprost, rozumie dosłowne znaczenie większości wyrazów w tekstach dostosowanych do poziomu edukacyjnego,
•    w wypowiedziach ustnych i pisemnych popełnia błędy językowe, ortograficzne i stylistyczne; wypowiedzi cechuje ubogie słownictwo,
•    wypowiada się krótko, ale wypowiedź jest na ogół uporządkowana,
•    niekiedy popełnia rażące błędy językowe zakłócające komunikację,
•    rzadko aktywnie uczestniczy w lekcjach,
•    wykonuje obowiązkowe prace domowe, ale popełnia w nich błędy.

Ocena dopuszczająca
Uczeń:
•    opanował w niewielkim stopniu umiejętności zapisane w podstawie programowej,
•    większość zadań, nawet bardzo łatwych, wykonuje jedynie przy pomocy nauczyciela,
•    czyta niezbyt płynnie, niewłaściwie akcentuje wyrazy, nie stosuje odpowiedniej intonacji,
•    ma problemy z czytaniem tekstów kultury, ale podejmuje próby ich odbioru,
•    nie potrafi samodzielnie analizować i interpretować tekstów,
•    w wypowiedziach ustnych i pisemnych popełnia rażące błędy utrudniające komunikację, ma ubogie słownictwo i trudności z formułowaniem nawet prostych zdań,
•    nie jest aktywny na lekcjach, ale wykazuje chęć do pracy, stara się wykonywać polecenia nauczyciela,
•    pracuje niesystematycznie, wymaga stałej zachęty do pracy,
•    często nie potrafi samodzielnie wykonać pracy domowej, ale podejmuje próby.

Ocena niedostateczna
Uczeń:
•    nie opanował nawet podstawowych wiadomości, ma bardzo duże braki w wiedzy i umiejętnościach z zakresu podstawy programowej,
•    ma kłopoty z techniką czytania,
•    nie odnajduje w tekście informacji podanych wprost, nie rozumie dosłownego znaczenia wielu wyrazów w tekstach dostosowanych do poziomu edukacyjnego,
•    nie wykonuje zadań ani poleceń nauczyciela,
•    wykazuje się niechęcią do nauki,
•    zaniedbuje wykonywanie prac domowych,
•    nie angażuje się w pracę grupy.


Skala procentowa na poszczególne oceny:
90 – 100%      ocena  bardzo dobra
76 – 89%        ocena dobra
56 – 75%       ocena dostateczna
40 – 55%       ocena dopuszczająca
0 – 39%         ocena niedostateczna


 

KLASA V

Wymagania edukacyjne

W oparciu o: M. Derlukiewicz, program nauczania ogólnego języka polskiego w klasach IV-VI szkoły podstawowej „Czytać, myśleć, uczestniczyć” zintegrowany z serią „Słowa na start!” wydawnictwa Nowa Era
Osiągnięcia ucznia:
IV.    Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji.
Czytanie i słuchanie
1) sprawnie czyta teksty głośno i cicho;
2) określa temat i główną myśl tekstu;
3) identyfikuje nadawcę i odbiorcę wypowiedzi (autora, narratora, podmiot liryczny, czytelnika, słuchacza);
4) identyfikuje wypowiedź jako tekst informacyjny, literacki, reklamowy;
5) rozpoznaje formy gatunkowe (zaproszenie, życzenia i gratulacje, zawiadomienie i ogłoszenie, przepis);
6) odróżnia zawarte w tekście informacje ważne od informacji drugorzędnych;
7) wyszukuje w tekście informacje wyrażone wprost i pośrednio (ukryte);
8) rozumie dosłowne i przenośne znaczenie wyrazów w wypowiedzi;
9) wyciąga wnioski wynikające z przesłanek zawartych w tekście (w tym rozpoznaje w nim prawdę lub fałsz);
10) dostrzega relacje między częściami składowymi wypowiedzi (tytuł, wstęp, rozwinięcie, zakończenie, akapity).
Samokształcenie i docieranie do informacji.
Uczeń korzysta z informacji zawartych w: encyklopedii, słowniku ortograficznym, słowniku języka polskiego, słowniku wyrazów bliskoznacznych.

Świadomość językowa
1) rozpoznaje podstawowe funkcje składniowe wyrazów użytych w wypowiedziach (podmiot, orzeczenie, przydawkę, dopełnienie, okolicznik);
2) rozpoznaje w tekście zdania pojedyncze nierozwinięte i rozwinięte, pojedyncze i złożone, równoważniki zdań – i rozumie ich funkcje;
3) rozpoznaje w wypowiedziach podstawowe części mowy (rzeczownik, czasownik, przymiotnik, przysłówek, przyimek, spójnik, liczebnik) i wskazuje różnice między nimi;
4) rozpoznaje w tekście formy przypadków, liczb, osób, czasów i rodzajów gramatycznych, poprawnie akcentuje różne formy czasowników, prawidłowo zapisuje formy –bym, -byś, -by – rozumie ich funkcje w wypowiedzi;
5) rozpoznaje znaczenie niewerbalnych środków komunikowania się (gest, wyraz twarzy, mimika, postawa ciała).
V.    Analiza i interpretacja tekstów kultury.
           
1) nazywa swoje reakcje czytelnicze (np. wrażenia, emocje);
2) konfrontuje sytuację bohaterów z własnymi doświadczeniami;
3) wyraża swój stosunek do postaci.
4) dostrzega swoistość artystyczną dzieła;
5) odróżnia fikcję literacką od rzeczywistości, realizm od fantastyki;
6) rozpoznaje w tekście literackim: porównanie, przenośnię, epitet, wyraz dźwiękonaśladowczy, ożywienie, uosobienie  i objaśnia ich role;
7) rozpoznaje: wers, zwrotkę (strofę), rym, rytm, refren; odróżnia wiersz rymowany i nierymowany (biały);
8) wyodrębnia elementy składające się na widowisko teatralne (gra aktorska, reżyseria, dekoracja, charakteryzacja, kostiumy, rekwizyty);
9) wyodrębnia elementy dzieła filmowego i telewizyjnego (scenariusz, reżyseria, ujęcie, gra aktorska);
10) wskazuje cechy charakterystyczne przekazów audiowizualnych (filmu, programu informacyjnego, programu rozrywkowego), potrafi nazwać ich tworzywo (ruchome obrazy, warstwa dźwiękowa);
11) omawia akcję, wyodrębnia wątki i wydarzenia;
12) charakteryzuje i ocenia bohaterów;
13) rozpoznaje:: opowiadanie, powieść, baśń, bajkę, przypowieść biblijną, legendę, mit, wiersz, przysłowie, komiks.
14) odbiera teksty kultury na poziomie dosłownym i przenośnym;
15) samodzielnie formułuje przesłanie baśni, legendy, mitu, bajki.
Uczeń odczytuje wartości pozytywne i ich przeciwieństwa wpisane w teksty kultury (np. przyjaźń – wrogość, miłość – nienawiść, prawda – kłamstwo, wierność – zdrada).

VI.    Tworzenie wypowiedzi.
Mówienie i pisanie.
1) tworzy spójne teksty na tematy poruszane na zajęciach – związane z otaczającą rzeczywistością i poznanymi tekstami kultury;
2) dostosowuje sposób wyrażania się do sytuacji komunikacyjnej oraz do zamierzonego celu;
3) formułuje pytania do tekstu;
4) świadomie posługuje się różnymi formami językowymi oraz (w wypowiedzi ustnej) mimiką, gestykulacją, postawą ciała;
5) tworzy wypowiedzi pisemne w następujących formach gatunkowych: opowiadanie, opowiadanie z dialogiem (twórcze i odtwórcze), pamiętnik i dziennik (pisane z perspektywy bohatera literackiego lub własnej), opis postaci, przedmiotu, krajobrazu, dzieła sztuki; ogłoszenie, zaproszenie, życzenia, list prywatny, notatka, sprawozdanie, zawiadomienie i gratulacje, plan, streszczenie, przepis, instrukcja;
6) stosuje w wypowiedzi pisemnej odpowiednią kompozycję i układ graficzny zgodny z wymogami danej formy gatunkowej (w tym wydziela akapity);
7) sporządza plan odtwórczy wypowiedzi (ramowy i szczegółowy);
8) uczestnicząc w rozmowie, słucha z uwagą wypowiedzi innych, mówi na temat; prezentuje własne zdanie i uzasadnia je;
9) czytając głośno, wyraziście, przekazuje intencję tekstu, właściwie akcentuje wyrazy, wprowadza pauzę, stosuje odpowiednią intonację;
10) recytuje teksty poetyckie oraz fragmenty prozy, podejmując próbę ich głosowej interpretacji.

Świadomość językowa
1) rozróżnia i poprawnie zapisuje zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące, pojedyncze (rozwinięte i nierozwinięte,), złożone (współrzędnie i podrzędnie),
2) przekształca zdania złożone w pojedyncze i odwrotnie, a także zdania w równoważniki zdań i odwrotnie;
3) stosuje poprawne formy gramatyczne wyrazów odmiennych;
4) pisze poprawnie pod względem ortograficznym, w tym w razie potrzeby wykorzystuje wiedzę o:
a) wymianie głosek w wyrazach pokrewnych oraz w tematach fleksyjnych wyrazów odmiennych,
b) różnicach w wymowie i pisowni samogłosek ustnych i nosowych, spółgłosek twardych i miękkich, dźwięcznych i bezdźwięcznych, wyróżnia głoski, sylaby, litery,
c) zapisie „nie" z rzeczownikami, przymiotnikami i czasownikami,
d) sposobach pisania nazw własnych i nazw pospolitych;
6) poprawnie używa znaków interpunkcyjnych: kropki, przecinka, znaku zapytania, cudzysłowu, dwukropka, nawiasu, znaku wykrzyknika;
7) operuje słownictwem z określonych kręgów tematycznych (na tym etapie skoncentrowanym przede wszystkim wokół tematów: dom, rodzina, szkoła i nauka, środowisko przyrodnicze i społeczne).

Kryteria na poszczególne oceny
Ocena końcowa jest wypadkową ocen cząstkowych, które uczeń otrzyma w ciągu roku szkolnego.

Ocena celująca
Uczeń:
•    opanował umiejętności zapisane w podstawie programowej,
•    samodzielnie rozwiązuje problemy i ćwiczenia o dużym stopniu trudności,
•    czyta ze zrozumieniem teksty kultury przewidziane w programie, potrafi analizować i interpretować je w sposób pogłębiony i wnikliwy, posługując się terminologią z podstawy programowej,
•    posługuje się bogatym i różnorodnym słownictwem oraz poprawnym językiem zarówno w mowie, jak i w piśmie,
•    aktywnie uczestniczy w lekcjach (pełni funkcję asystenta nauczyciela) i zajęciach pozalekcyjnych,
•    z powodzeniem bierze udział w konkursach tematycznie związanych z językiem polskim,
•    tworzy wypowiedzi pisemne zgodnie z wyznacznikami gatunkowymi, poprawne
pod względem kompozycji, spójności wypowiedzi, językowym, ortograficznym
i interpunkcyjnym,
•    odznacza się samodzielnością i dojrzałością sądów,
•    wzorowo wykonuje prace domowe i zadania dodatkowe,
•    współpracuje w zespole, często odgrywając rolę lidera,
•    wykorzystuje wiedzę, umiejętności i zdolności twórcze (kreatywność) przy odbiorze i analizie tekstów oraz tworzeniu wypowiedzi.

Ocena bardzo dobra
Uczeń:
•    opanował umiejętności zapisane w podstawie programowej,
•    samodzielnie rozwiązuje problemy i ćwiczenia o znacznym stopniu trudności,
•    czyta ze zrozumieniem teksty kultury przewidziane w programie, potrafi analizować je samodzielnie, podejmuje próby interpretacji,
•    posługuje się bogatym słownictwem i poprawnym językiem zarówno w mowie, jak i w piśmie,
•    aktywnie uczestniczy w lekcjach i zajęciach pozalekcyjnych,
•    bierze udział w konkursach tematycznie związanych z językiem polskim,
•    tworzy wypowiedzi pisemne zgodnie z wyznacznikami gatunkowymi, w większości poprawne pod względem kompozycji, spójności wypowiedzi, językowym, ortograficznym i interpunkcyjnym,
•    aktywnie uczestniczy w lekcjach,
•    wykonuje prace domowe, często angażuje się w zadania dodatkowe.

Ocena dobra
Uczeń:
•    w większości opanował umiejętności zapisane w podstawie programowej,
•    samodzielnie rozwiązuje zadania o niewielkim lub średnim stopniu trudności, a z pomocą nauczyciela – trudne,
•    czyta ze zrozumieniem teksty kultury przewidziane w programie, samodzielnie odnajduje w nich informacje,
•    w wypowiedziach ustnych i pisemnych popełnia niewiele błędów językowych, ortograficznych i stylistycznych,
•    bierze czynny udział w lekcji,
•    wykonuje prace domowe, czasem także nieobowiązkowe.

Ocena dostateczna
Uczeń:
•    częściowo opanował umiejętności zapisane w podstawie programowej,
•    samodzielnie wykonuje tylko zadania łatwe; trudniejsze problemy i ćwiczenia rozwiązuje przy pomocy nauczyciela,
•    odnajduje w tekście informacje podane wprost, rozumie dosłowne znaczenie większości wyrazów w tekstach dostosowanych do poziomu edukacyjnego,
•    w wypowiedziach ustnych i pisemnych popełnia błędy językowe, ortograficzne i stylistyczne; wypowiedzi cechuje ubogie słownictwo,
•    wypowiada się krótko, ale wypowiedź jest na ogół uporządkowana,
•    niekiedy popełnia rażące błędy językowe zakłócające komunikację,
•    rzadko aktywnie uczestniczy w lekcjach,
•    wykonuje obowiązkowe prace domowe, ale popełnia w nich błędy.

Ocena dopuszczająca
Uczeń:
•    opanował w niewielkim stopniu umiejętności zapisane w podstawie programowej,
•    większość zadań, nawet bardzo łatwych, wykonuje jedynie przy pomocy nauczyciela,
•    czyta niezbyt płynnie, niewłaściwie akcentuje wyrazy, nie stosuje odpowiedniej intonacji,
•    ma problemy z czytaniem tekstów kultury, ale podejmuje próby ich odbioru,
•    nie potrafi samodzielnie analizować i interpretować tekstów,
•    w wypowiedziach ustnych i pisemnych popełnia rażące błędy utrudniające komunikację, ma ubogie słownictwo i trudności z formułowaniem nawet prostych zdań,
•    nie jest aktywny na lekcjach, ale wykazuje chęć do pracy, stara się wykonywać polecenia nauczyciela,
•    pracuje niesystematycznie, wymaga stałej zachęty do pracy,
•    często nie potrafi samodzielnie wykonać pracy domowej, ale podejmuje próby.


Ocena niedostateczna
Uczeń:
•    nie opanował nawet podstawowych wiadomości, ma bardzo duże braki w wiedzy i umiejętnościach z zakresu podstawy programowej,
•    ma kłopoty z techniką czytania,
•    nie odnajduje w tekście informacji podanych wprost, nie rozumie dosłownego znaczenia wielu wyrazów w tekstach dostosowanych do poziomu edukacyjnego,
•    nie wykonuje zadań ani poleceń nauczyciela,
•    wykazuje się niechęcią do nauki,
•    zaniedbuje wykonywanie prac domowych,
•    nie angażuje się w pracę grupy.


Skala procentowa na poszczególne oceny:
90 – 100%      ocena  bardzo dobra
76 – 89%        ocena dobra
56 – 75%       ocena dostateczna
40 – 55%       ocena dopuszczająca
0 – 39%         ocena niedostateczna

 

KLASA VI

Wymagania edukacyjne

W oparciu o: M. Derlukiewicz, program nauczania ogólnego języka polskiego w klasach IV-VI szkoły podstawowej „Czytać, myśleć, uczestniczyć” zintegrowany z serią „Słowa na start!” wydawnictwa Nowa Era

Osiągnięcia ucznia:
I.    Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji.
Czytanie i słuchanie
1) sprawnie czyta teksty głośno i cicho;
2) określa temat i główną myśl tekstu;
3) identyfikuje nadawcę i odbiorcę wypowiedzi (autora, narratora, czytelnika, słuchacza);
4) identyfikuje wypowiedź jako tekst informacyjny, literacki, reklamowy; rozpoznaje cechy charakterystyczne tekstu literackiego, użytkowego, popularnonaukowego, przedstawienia teatralnego, komiksu, dzieła plastycznego, audycji radiowej i telewizyjnej
5) rozpoznaje formy gatunkowe (zaproszenie, życzenia i gratulacje, zawiadomienie i ogłoszenie, przepis, instrukcję, list prywatny i oficjalny, kartkę z pamiętnika, opowiadanie, opowiadanie z dialogiem, sprawozdanie, opis przedmiotu, krajobrazu, postaci, dzieła sztuki, charakterystykę, plan ramowy i szczegółowy);
6) odróżnia zawarte w tekście informacje ważne od informacji drugorzędnych;
7) wyszukuje w tekście informacje wyrażone wprost i pośrednio (ukryte);
8) rozumie dosłowne i przenośne znaczenie wyrazów w wypowiedzi;
9) wyciąga wnioski wynikające z przesłanek zawartych w tekście (w tym rozpoznaje w nim prawdę lub fałsz);
10) dostrzega relacje między częściami składowymi wypowiedzi (tytuł, wstęp, rozwinięcie, zakończenie, akapity);

Samokształcenie i docieranie do informacji.
Uczeń korzysta z informacji zawartych w: encyklopedii, słowniku ortograficznym, słowniku języka polskiego, słowniku wyrazów bliskoznacznych, słowniku poprawnej polszczyzny, słowniku wyrazów obcych, słowniku frazeologicznym języka polskiego.

Świadomość językowa
1) rozpoznaje funkcje składniowe wyrazów użytych w wypowiedziach (podmiot, orzeczenie, przydawka, dopełnienie, okolicznik);
2) rozpoznaje w tekście zdania pojedyncze nierozwinięte i rozwinięte, pojedyncze i złożone współrzędnie i podrzędnie, równoważniki zdań – i rozumie ich funkcje;
3) rozpoznaje w wypowiedziach części mowy (rzeczownik, czasownik, przymiotnik, przysłówek, przyimek, spójnik, liczebnik, zaimek) i wskazuje różnice między nimi;
4) rozpoznaje w tekście formy przypadków, liczb, osób, czasów, rodzajów gramatycznych, stopni przymiotnika i przysłówka – rozumie ich funkcje w wypowiedzi;
5) rozpoznaje znaczenie niewerbalnych środków komunikowania się (gest, wyraz twarzy, mimika, postawa ciała).
II.    Analiza i interpretacja tekstów kultury.
           
1) nazywa swoje reakcje czytelnicze (np. wrażenia, emocje);
2) konfrontuje sytuację bohaterów z własnymi doświadczeniami;
3) wyraża swój stosunek do postaci.
4) dostrzega swoistość artystyczną dzieła;
5) odróżnia fikcję literacką od rzeczywistości, realizm od fantastyki;
6) rozpoznaje w tekście literackim: porównanie, przenośnię, epitet, wyraz dźwiękonaśladowczy, ożywienie, uosobienie, powtórzenie, apostrofę, zdrobnienie, zgrubienie i objaśnia ich role;
7) rozpoznaje: wers, zwrotkę (strofę), rym, rytm, refren; odróżnia wiersz rymowany i nierymowany (biały);
8) wyodrębnia elementy składające się na widowisko teatralne (gra aktorska, reżyseria, dekoracja, charakteryzacja, kostiumy, rekwizyty);
9) wyodrębnia elementy dzieła filmowego i telewizyjnego (scenariusz, reżyseria, ujęcie, gra aktorska);
10) wskazuje cechy charakterystyczne przekazów audiowizualnych (filmu, programu informacyjnego, programu rozrywkowego), potrafi nazwać ich tworzywo (ruchome obrazy, warstwa dźwiękowa);
11) omawia fabułę i akcję, wyodrębnia wątki i wydarzenia;
12) charakteryzuje i ocenia bohaterów;
13) rozpoznaje:: opowiadanie, baśń, legendę, mit, wiersz, przysłowie, komiks, powieść, bajkę, przypowieść, fraszkę, limeryk.
14) odbiera teksty kultury na poziomie dosłownym i przenośnym;
15) samodzielnie formułuje przesłanie gatunków literackich wymienionych w punkcie 13.
Uczeń odczytuje wartości pozytywne i ich przeciwieństwa wpisane w teksty kultury (np. przyjaźń – wrogość, miłość – nienawiść, prawda – kłamstwo, wierność – zdrada).

III.    Tworzenie wypowiedzi.
Mówienie i pisanie.
1) tworzy spójne teksty na tematy poruszane na zajęciach – związane z otaczającą rzeczywistością i poznanymi tekstami kultury;
2) dostosowuje sposób wyrażania się do sytuacji komunikacyjnej oraz do zamierzonego celu;
3) formułuje pytania do tekstu;
4) świadomie posługuje się różnymi formami językowymi oraz (w wypowiedzi ustnej) mimiką, gestykulacją, postawą ciała;
5) tworzy wypowiedzi pisemne w następujących formach gatunkowych: opowiadanie, opowiadanie z dialogiem (twórcze i odtwórcze), pamiętnik i dziennik (pisane z perspektywy bohatera literackiego lub własnej), opis postaci, przedmiotu, krajobrazu, dzieła sztuki, ogłoszenie, zaproszenie, życzenia, list prywatny i oficjalny, notatka, sprawozdanie, gratulacje, instrukcja, charakterystyka postaci, streszczenie ;
6) stosuje w wypowiedzi pisemnej odpowiednią kompozycję i układ graficzny zgodny z wymogami danej formy gatunkowej (w tym wydziela akapity);
7) sporządza plan odtwórczy wypowiedzi (ramowy i szczegółowy);
8) uczestnicząc w rozmowie, słucha z uwagą wypowiedzi innych, mówi na temat; prezentuje własne zdanie i uzasadnia je, stosując właściwe argumenty;
9) czytając głośno, wyraziście, przekazuje intencję tekstu, właściwie akcentuje wyrazy, wprowadza pauzę, stosuje odpowiednią intonację;
10) recytuje teksty poetyckie oraz fragmenty prozy, podejmując próbę ich głosowej interpretacji.

Świadomość językowa
1) rozróżnia i poprawnie zapisuje zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące;
2) przekształca zdania złożone w pojedyncze i odwrotnie, a także zdania w równoważniki zdań i odwrotnie;
3) stosuje poprawne formy gramatyczne wyrazów odmiennych;
4) poprawnie stopniuje przymiotniki i przysłówki,
5) pisze poprawnie pod względem ortograficznym, w tym w razie potrzeby wykorzystuje wiedzę o:
a) wymianie głosek w wyrazach pokrewnych oraz w tematach fleksyjnych wyrazów odmiennych,
b) różnicach w wymowie i pisowni samogłosek ustnych i nosowych, spółgłosek twardych i miękkich, dźwięcznych i bezdźwięcznych,
c) zapisie „nie" z rzeczownikami, przymiotnikami i czasownikami, przymiotnikami i przysłówkami w stopniu równym, wyższym i najwyższym,
d) sposobach pisania nazw własnych i nazw pospolitych;
6) poprawnie używa znaków interpunkcyjnych: kropki, przecinka, znaku zapytania, cudzysłowu, dwukropka, nawiasu, znaku wykrzyknika, wielokropka;
7) operuje słownictwem z określonych kręgów tematycznych (na tym etapie skoncentrowanym przede wszystkim wokół tematów: dom, rodzina, szkoła i nauka, środowisko przyrodnicze i społeczne).

Kryteria na poszczególne oceny
Ocena końcowa jest wypadkową ocen cząstkowych, które uczeń otrzyma w ciągu roku szkolnego.

Ocena celująca
Uczeń:
•    opanował umiejętności zapisane w podstawie programowej,
•    samodzielnie rozwiązuje problemy i ćwiczenia o dużym stopniu trudności,
•    czyta ze zrozumieniem teksty kultury przewidziane w programie, potrafi analizować i interpretować je w sposób pogłębiony i wnikliwy, posługując się terminologią z podstawy programowej,
•    posługuje się bogatym i różnorodnym słownictwem oraz poprawnym językiem zarówno w mowie, jak i w piśmie,
•    aktywnie uczestniczy w lekcjach (pełni funkcję asystenta nauczyciela) i zajęciach pozalekcyjnych,
•    z powodzeniem bierze udział w konkursach tematycznie związanych z językiem polskim,
•    tworzy wypowiedzi pisemne zgodnie z wyznacznikami gatunkowymi, poprawne
pod względem kompozycji, spójności wypowiedzi, językowym, ortograficznym
i interpunkcyjnym,
•    odznacza się samodzielnością i dojrzałością sądów,
•    wzorowo wykonuje prace domowe i zadania dodatkowe,
•    współpracuje w zespole, często odgrywając rolę lidera,
•    wykorzystuje wiedzę, umiejętności i zdolności twórcze (kreatywność) przy odbiorze i analizie tekstów oraz tworzeniu wypowiedzi.

Ocena bardzo dobra
Uczeń:
•    opanował umiejętności zapisane w podstawie programowej,
•    samodzielnie rozwiązuje problemy i ćwiczenia o znacznym stopniu trudności,
•    czyta ze zrozumieniem teksty kultury przewidziane w programie, potrafi analizować je samodzielnie, podejmuje próby interpretacji,
•    posługuje się bogatym słownictwem i poprawnym językiem zarówno w mowie, jak i w piśmie,
•    aktywnie uczestniczy w lekcjach i zajęciach pozalekcyjnych,
•    bierze udział w konkursach tematycznie związanych z językiem polskim,
•    tworzy wypowiedzi pisemne zgodnie z wyznacznikami gatunkowymi, w większości poprawne pod względem kompozycji, spójności wypowiedzi, językowym, ortograficznym i interpunkcyjnym,
•    aktywnie uczestniczy w lekcjach,
•    wykonuje prace domowe, często angażuje się w zadania dodatkowe.

Ocena dobra
Uczeń:
•    w większości opanował umiejętności zapisane w podstawie programowej,
•    samodzielnie rozwiązuje zadania o niewielkim lub średnim stopniu trudności, a z pomocą nauczyciela – trudne,
•    czyta ze zrozumieniem teksty kultury przewidziane w programie, samodzielnie odnajduje w nich informacje,
•    w wypowiedziach ustnych i pisemnych popełnia niewiele błędów językowych, ortograficznych i stylistycznych,
•    bierze czynny udział w lekcji,
•    wykonuje prace domowe, czasem także nieobowiązkowe.

Ocena dostateczna
Uczeń:
•    częściowo opanował umiejętności zapisane w podstawie programowej,
•    samodzielnie wykonuje tylko zadania łatwe; trudniejsze problemy i ćwiczenia rozwiązuje przy pomocy nauczyciela,
•    odnajduje w tekście informacje podane wprost, rozumie dosłowne znaczenie większości wyrazów w tekstach dostosowanych do poziomu edukacyjnego,
•    w wypowiedziach ustnych i pisemnych popełnia błędy językowe, ortograficzne i stylistyczne; wypowiedzi cechuje ubogie słownictwo,
•    wypowiada się krótko, ale wypowiedź jest na ogół uporządkowana,
•    niekiedy popełnia rażące błędy językowe zakłócające komunikację,
•    rzadko aktywnie uczestniczy w lekcjach,
•    wykonuje obowiązkowe prace domowe, ale popełnia w nich błędy.

Ocena dopuszczająca
Uczeń:
•    opanował w niewielkim stopniu umiejętności zapisane w podstawie programowej,
•    większość zadań, nawet bardzo łatwych, wykonuje jedynie przy pomocy nauczyciela,
•    czyta niezbyt płynnie, niewłaściwie akcentuje wyrazy, nie stosuje odpowiedniej intonacji,
•    ma problemy z czytaniem tekstów kultury, ale podejmuje próby ich odbioru,
•    nie potrafi samodzielnie analizować i interpretować tekstów,
•    w wypowiedziach ustnych i pisemnych popełnia rażące błędy utrudniające komunikację, ma ubogie słownictwo i trudności z formułowaniem nawet prostych zdań,
•    nie jest aktywny na lekcjach, ale wykazuje chęć do pracy, stara się wykonywać polecenia nauczyciela,
•    pracuje niesystematycznie, wymaga stałej zachęty do pracy,
•    często nie potrafi samodzielnie wykonać pracy domowej, ale podejmuje próby.

Ocena niedostateczna
Uczeń:
•    nie opanował nawet podstawowych wiadomości, ma bardzo duże braki w wiedzy i umiejętnościach z zakresu podstawy programowej,
•    ma kłopoty z techniką czytania,
•    nie odnajduje w tekście informacji podanych wprost, nie rozumie dosłownego znaczenia wielu wyrazów w tekstach dostosowanych do poziomu edukacyjnego,
•    nie wykonuje zadań ani poleceń nauczyciela,
•    wykazuje się niechęcią do nauki,
•    zaniedbuje wykonywanie prac domowych,
•    nie angażuje się w pracę grupy.


Skala procentowa na poszczególne oceny:
90 – 100%      ocena  bardzo dobra
76 – 89%        ocena dobra
56 – 75%       ocena dostateczna
40 – 55%       ocena dopuszczająca
0 – 39%         ocena niedostateczna